ପାଖେଇ ଆସୁଛି ଦୀପାବଳି । ଏହାକୁ ଏକ ମହାନ ପର୍ବ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ପ୍ରତିବର୍ଷ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଅମାବାସ୍ୟା ତିଥିରେ ଦୀପାବଳି ପାଳନ କରାଯାଏ । ସାରା ଦେଶରେ ଦୀପାବଳି ବହୁତ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଲୋକମାନେ ଏହି ଦିନ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି । କୁହାଯାଏ ଧନର ଦେବୀ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏହି ଦିନ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାନ୍ତି । ଦୀପାବଳି ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ପର୍ବଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ । ଏହା କେବଳ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ନୁହେଁ ବରଂ ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ପାଳିତ ହୋଇଆସୁଛି, ଯାହା ଏହି କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରମାଣିତ । ଦୀପାବଳି ସହିତ ଜଡିତ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ।
ସତ୍ୟଯୁଗର ଦୀପାବଳି- ଦୀପାବଳି ପ୍ରଥମେ ସତ୍ୟଯୁଗରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା । ଯେତେବେଳେ ଦେବତା ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକତ୍ର ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କରିଥିଲେ । ଏହି ମହାକାର୍ଯ୍ୟରୁ ଐରାବତ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଉଚ୍ଚୈସ୍ରବ, ପାରିଜାତ, ବାରୁଣୀ, ରମ୍ଭା ଇତ୍ୟାଦି ୧୪ଟି ରତ୍ନ ସହିତ, ହଳାହଳ ବିଷ ମଧ୍ୟ ବାହାରି ଆସିଥିଲା । ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ମଧ୍ୟ ଅମୃତ ପାତ୍ର ସହିତ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲେ । ସେଥିପାଇଁ ଦୀପୋତ୍ସବର ମହାନ ପର୍ବ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଦେବତା ଧନ୍ୱନ୍ତରୀଙ୍କ ଜନ୍ମତିଥିରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । କାର୍ତ୍ତିକ କୃଷ୍ଣ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଅର୍ଥାତ୍ ଧନତେରସରେ । ଏହା ପରେ ଏହି ମହାମନ୍ଥନରୁ ଦେବୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପ୍ରଥମ ଦୀପାବଳି ପାଳନ କରିଥିଲେ ।
ତ୍ରେତୟା ଯୁଗରେ ଦୀପାବଳି- ତ୍ରେତୟା ଯୁଗ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ରାମଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣକୁ ପରାସ୍ତ କରି ୧୪ ବର୍ଷ ବନବାସରେ ରହିବା ପରେ ରାମ ଅଯୋଧ୍ୟା ଫେରିବା ପରେ ସମଗ୍ର ସହରକୁ ଦୀପ ମାଳାରେ ସଜାଯାଇଥିଲା । ଯାହାଫଳରେ ଏହା ଆଲୋକର ପର୍ବ ହୋଇଗଲା । ସେଥିପାଇଁ କୁହାଯାଏ ଦୀପାବଳି ହେଉଛି ଅନ୍ଧକାର ଉପରେ ଆଲୋକର ବିଜୟର ପ୍ରତୀକ । ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଅଯୋଧ୍ୟା ଆଗମନ ପରେ ସମଗ୍ର ଅବଧ ରାଜ୍ୟ ଦୀପୋତ୍ସବ ଅର୍ଥାତ ଆଲୋକର ପର୍ବ ପାଳନ କରିଥିଲା ।
ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଦୀପାବଳି- ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାର ଯୁଗ ଥିଲା । ଦୀପାବଳିରେ ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ଯୋଡା ହୋଇଥିଲା । ପ୍ରଥମ ଘଟଣା ହେଉଛି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଲ୍ୟକାଳର । ଇନ୍ଦ୍ର ପୂଜାକୁ ବିରୋଧ କରି ଏବଂ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜାର କ୍ରାନ୍ତିକାରୀ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ପ୍ରତି ସାମାଜିକ ସଚେତନତାର ସ୍ଲୋଗାନ ଦେଇଥିଲେ । ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା ରୂପରେ ଅନ୍ନକୂଟର ପରମ୍ପରା ଗଠନ ହୋଇଥିଲା । କୂଟ ଅର୍ଥ ପର୍ବତ, ଅନ୍ନକୂଟ ଅର୍ଥ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀର ପର୍ବତ ଭଳି ଗଦା, ଅର୍ଥାତ୍ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଚୁର ଉପଲବ୍ଧତା । କୃଷ୍ଣ-ବଳରାମ ହେଉଛନ୍ତି କୃଷିର ଦେବତା । ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ନକୂଟ ପରମ୍ପରା ଏବେ ବି ଦୀପାବଳି ଉତ୍ସବର ଏକ ଅଂଶ । ଏହି ପର୍ବ ସାଧାରଣତଃ ଦୀପାବଳିର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ପ୍ରତିପଦାରେ ପାଳିତ ହୁଏ ।
କଳିଯୁଗରେ ଦୀପାବଳି- ବର୍ତ୍ତମାନର କଳିଯୁଗ ଦୀପାବଳିକୁ ସ୍ୱାମୀ ରାମତୀର୍ଥ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ଦୟାନନ୍ଦଙ୍କ ନିର୍ବାଣ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଜଡିତ କରେ । ଭାରତୀୟ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଅମର ଆଲୋକ ଭାବରେ ମନେ ରଖାଯାଉଥିବା ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବପୁରୁଷ, ତ୍ରିଶାଳାନନ୍ଦନ ମହାବୀର ମଧ୍ୟ ପରମ ଆଲୋକ ସହିତ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମାର ମହାନ ମିଳନ ପାଇଁ ଏହି ପର୍ବକୁ ବାଛିଥିଲେ । ପ୍ରେମ, ଅହିଂସା ଏବଂ ସଂଯମର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଆଭା ଆଜି ବିଶ୍ୱକୁ ଆଲୋକିତ କରିଚାଲିଛି ।
